Verskeie vrae oor my kop en skouers

(Een wat ek nog nie geplaas het nie)

Verskeie vrae oor my kop en skouers

5 Junie 2016

 

Waarom wil jy op jou skouers ‘n las dra wat die ewige God

op sy almagtige skouers wil neem? Bid! Dank! Gee oor! 

CH Spurgeon

 

Hemelse Vader,

vrees hierdie vrees dalk verlies van dit wat te belangrik is:

my vrou, my werk, gesondheid, kinders?

Is hul my waarde, MY waarde? Is hul narsisties aangeheg,

geïnkorporeer as wie ek is, my identiteit? Is ek dít?

Die wanliefde van ‘n swak ego, dus – nou oorbehep, afhanklik?

Of het ek man en vrou en kinders, ouers, gesondheid, werkvermoë

liewer as vir U – soos ‘n onwaardige? Moet ek dus nog kruis toe,

moet ek daardie EK nog sterf, of moet ek dááraan sterf soos pa,

wat sy kinders aan U ‘afgegee’ het – een krisisnag?

Of soos Jim Elliot (who gave what he could not keep to gain

what he cannot lose): toe hulle sê Jim Elliot het gesterf,

sê Elisabeth nee hy’t jare terug gesterf, net God het dáár geleef?

HOE sterf ek, HOE gee ek af? HOE word U alles, ek niks nie?

Ek begeer om alles af te gee en niks te word, te voel nie, Heer,

die vrede vol vertroue te beleef, to laugh the laugh of faith,

maar weet nie HOE nie; om dit net te sê, te bid is niks – dit help nie –

en Spurgeon het dit mis, want dieper, dieper lê die vrees, die vlees:

katekse, vasgestrengel in limbiese strukture, verwronge sielegroeisel,

maar U kan opereer, o Gees? Die skerp, skerp swaard, u skalpel

kan tussen siel en gees, waar dit gedy, die kwaad uitsny?

(Verdoof my droomloos tog net eers met barbitoon voor U genees!)

Immers kan ‘n mens homself nie kruisig nie, jy gaan maar daarop lê,

as good as dead, sê ons – of neem dit daagliks op, jy dra dit agter U;

jy moet WIL oorgee, afgee, dit bely, dis al – maar U, U Here,

moet dit aanvat, afvat, op U skouers vat, my los met die

vrede van die vlam van dié votiewe kers wat flikker, flikker,

in die stilte van belangeloosheid (as net vir U) –

‘laat gebeur wat sal gebeur, want God is in beheer’.

O God, maak ons kinders van die stilte,

erfgename van u vrede (Clemens, 1ste eeu).

Maar ek weet eerlik nie of DIT die doel is, Heer, want

om die pyn te sny, die vrees, moet U in die lewe gaan,

die liefde ook verwyder, die passie, omgee daarmee saam,

die vlees is half al met die Gees vergroei,

die mooi en skoon is met die donker en die sleg vervleg,

die liefhê en die lyding saam verdraai –

immers is dit net die liefde wat kan ly.

Die lewe bly dus

beíde

en moet dus so geleef word.

En al dié vrae moet gedra word

op my skouers, in my kop,

maar ek het ‘n God en

ons kan daaroor praat.

Amen.

Advertisements

U wil geskied

U wil geskied

26 November 2017. Die dag van die Here.

 

Op hierdie Sondagmôre, Here:

“laat U wil geskied”.

 

Ek bid nie vir u toelatende wil nie, want dit geskied al reeds.

Daar gebeur immers niks wat die Almagtige nie toelaat nie –

oues vermoor, kinders geskend, diere seergemaak, goeies uitgewerk,

slegtes het ryk geword – sonder disrespek, Here, maar U

het vir dit alles, vir nóú, “ja” gesê.Dis soos dit nóú sal wees –

nóú is die aarde, dán is die hemel. Ek verstaan dit, maar ook nie.

Maar ek bid nie vir dáárdie wil nie.

 

Ek bid vir u volmáákte wil: “soos in die hemel, so ook op die aarde”.

Waarheen U op pad is, Here, met ons, dáárdie wil! U koninkryk se wil, Here,

wat moet kom: in ons land, ons mense, ons lewens – in my lewe: ja, wat is

u hémelse wil vir my? Tog nie stryd en spanning nie? Misverstande,

persoonlikhede wat so bots? Nee, tog waters waar rus is, goedheid en guns,

“al die dae van my lewe”, Here, hierdie lewe, op hierdie aarde –

nie net ééndag, dáárdie dag nie.

 

My kop sê “hemel is hemel en aarde is aarde” (en nog te veel ander dinge),

maar my siel het iets gekliek, verstaan, besluit – so ek bid onwrikbaar voort

“soos in die hemel, só ook op aarde”. Dis mos Christus se genade?

 

Ja, dáárvoor bid ek dan hierdie sonnige en deurmekaar môre.

Amen.


Jou laaste selfhelpboek ooit! ST Potgieter

 

Jou laaste selfhelpboek ooit! ST Potgieter (2013, Carpe Diem)

Jip, bargain bin.  Dis waarnatoe boeke gaan, myne ook.

Ek was eers beïndruk, toe jaloers en toe eintlik bietjie teleurgesteld.  Ek weet nie of die droom wat die publiseerder van hierdie boek gehad het heeltemal uitge-pan het nie. Maar op die tema, die outeur en die titel behoort dit goed te gedoen het – kyk, selfs ek het hom gekoop, bargain bin of nie. Laat ek by die begin begin – en net kortliks, hoor. Ek het nie meer baie tyd vir anner dinge nie. Besige man. Things to do…

Die skrywer (‘n bekende radio-persoonlikheid en skrywer, ek het respek vir hom en alles) trek weg met die kragtige vergelyking dat die lewe soos Monopoly is. Die dice val, jy skuif jou stukkie, jy kry ‘n kans of betaal ‘n boete (of gaan tronk toe), betaal jou belasting, koop en verkoop en eindig hopelik met ‘n paar huise, of as jy gelukkig is met ‘n hotel op Eloffstraat, want dan is dit net ‘n kwessie van tyd voor jy wen (Monopoly is eintlik baie vervelig op daai manier). As alles oor is, word al die stukke, die dice en die kaarte in die boks teruggekrap. Game over. So, sê ST Potgieter, is die lewe: alles is tydelik, binnekort gaan ons almal terug boks toe, almal eindig op dieselfde plek, die dood diskriminieer nie – maak die beste van jou tyd. So iets. Ek moet sê, dit was nogal ‘n kragtige move om mee te begin. Ek was beïndruk. Ek dag toe as die boek so begin, is hier fireworks op pad.  Ek is immers self ‘n gekwalifiseerde, geakkrediteerde, gesertifiseerde en geregistreerde life coach (meeste daarvan, maar ek hou van alliterasie) en ken nogal daai bedryf.

Toe kom nog ‘n goeie move. Ai, om terug te wees in die Kaap het my taal aangetas! Wat ook al, die skrywer beweeg toe na “WIE IS EK”. Dis ‘n classic move (ai, moet mens regtig sê “klassieke skuif”), want in ons bedryf is dat waar ons begin. Jy moet eers weet wie jy is voor jy gaan bepaal waar jy gaan kom, want dis die EK van die nou wat die EK van die toekoms moet word, verstaan? Die toekoms is die ontplooiing van die een en dieselfde EK. So wie is hierdie EK, verstaan jy? In elk geval, Potgieter beweeg na die ware EK en hoe jy jou identiteit ontdek. Hy gooi my toe egter van balans af met die gedagte dat ons ons ware identiteit in CHRISTUS moet ontdek (oënskynlik in die geheel). Onthou nou, hy’s ‘n sielkundige en ek ‘n predikant (en life coach en nog ander jack-of-all-trades onbenullighede, master-of-none). Kyk, ek weet dat ons ons identiteit in Christus moet vind – ons preek dit as ‘n waarheid en so aan, maar Potgieter maak daarvan ‘n praktyk, wat hy nogal deurvoer tot aan die einde, ‘n terapie. Hy sê byvoorbeeld ‘n alkoholis doen wat hy doen omdat hy nie sy ware identiteit verstaan en aangryp nie. Wat is sy identiteit – of sy “ware self”? Wel, dis God se identitieit: “Ek is” liefde, ek is lig, ek is kreatief skeppend, ek is waarheid, getrou, regverdig, heerser, heilig. As die alkoholis dan nou besef dis sy “vals self” wat so suip, skree en die goed stukkend gooi en dat hy in werklikheid in homself ‘n verantwoordelike en liefdevolle pa is met selfbeheersing en so aan, sal hy sy vals self kan laat vaar en sy ware self aangryp. So ook die “ongenaakbare bankier”, die korrupte politieke leier, verslonsde bedelaar, eensame huisvrou (ai, die stereotipes). In die kerk noem ons DIT bekering. Hierdie redenasie voer hy reg deur – en dit is wat my jaloers gemaak het. Dis deksels goed! Ek het nog nooit die saak so prakties gesien nie en het toe ook dadelik gaan dink aan hoe my coaching model lyk en hoe mens eintlik, in jou ondersoek na jouself, hierdie gedagtes op ‘n baie praktiese manier moet inwerk. Ek het Christelike beraad geleer en het self Sielkunde Honneurs, maar nêrens het ek dit so prakties gesien nie. Ons doen gewoonlik nie life coaching so nie. Ek twyfel of hulle dit op Sielkunde Skool geleer het.

Weet jy wat jy dikwels kry in ons bedryf om die kinders van Jesus goed te leer? Predikante word op ‘n sekere manier opgelei en hulle dink dus op ‘n sekere manier. Teologies. Nou kom daar ouens wat nie werklik teologies geskool is nie en leer ook mense oor die Here. Dit frusteer predikante mateloos, want hulle sien goed anders, hulle lees die Bybel anders (“verkeerd”, soms) – hulle sê dit anders. Die sleg hiervan is dat hulle soms heeltemal van die wa kan afval, maar die goed is dat hulle dieselfde waarhede op vars maniere (vanuit húlle kontekste) kan insien. Die volk daarbuite vind dit dan baie meer interessant en inspirerend as dominee se dogmaties-korrekte geprewel of pastoor se uitgetrapte paadjie oor die doop en die Gees. Dink aan Angus Buchan, Joel Osteen en sulke mense (ek ken meer) – geen teologie agter hulle nie, maar die stadions stroom vol. Nou, ek sien Potgieter so: hy lees die Bybel op ‘n nie-teologiese manier (ek sê nie dis verkeerd nie, dis immers soos 99% mense dit lees) en dan kliek die goed vir hom op sy eie maniere inmekaar. Dan sit hy dit in sy terapie (en in sy boek). Ja, goed so (en dalk het hy teologie geswot, het nie op sy CV gekyk nie).

Daarna gaan die boek ongelukkig vir my afdraend. Hoe ontdek ons ons ware EK? Daarvoor gaan Potgieter eenvoudig na stil word en mediteer. Dit was vir my nogal ‘n teleurstelling. Kyk, ek is pro-meditasie (in sy Christelike vorm, “kontemplasie”) en doen dit gereeld, maar ek laat mense hulle identiteit ontdek op ‘n baie meer bewuste manier: d.m.v. hul waardes, kragte, persoonlikheid, passie, storie – sulke dinge. Vraelyste, gesprekke, toetse. Ek sou dan ook “my identifteit in Christus” heel prakties in ‘n vraelys wou omskakel of ‘n tipe selftoets wat ons kan bespreek. Daardie hoofstuk het nie die tema vir my behoorlik deurgevoer nie.  Daarna pak die skrywer maar elke tema wat hy geglo het in ‘n selfhelpboek moet kom: sukses, deursettingsvermoë, intensies, dankbaarheid, hoop, liefde en so aan – en dis hier wat dinge boring begin raak het. Vir my was dit baie algemeen, soort van ‘n ge-google vir nice quotes en stories en aangevul met Skrifverhale (hy love Paulus, verbasend genoeg – maar ek ook) en ‘n anekdote hier en daar. Toe raak die boek lank – en ek teleurgesteld. Dis maar my belewenis. Ek is seker daar is baie vir wie dit nuwe dinge gedoen het – dan is ek bly.

Is dit die laaste selfhelpboek ooit? Ek dink nogal nie so nie. Ek dink daai titel was dalk ‘n overreach – maar nou ja, ‘n boek verkoop, né. ‘n Selfhelpboek moet m.i. egter kort en kragtig wees, prakties, vol aksiestappe en skemas, geanker aan ‘n paar great idees.  Ek dink EK moet ‘n selfhelpboek skryf!

Jammer vir die Engels en die slang.

 


5 November 2017

 

5 November 2017

Op die Dag van die Here, in Tulbagh by die dam

 

Vader in die hemel, ek eer U vandag

vir hierdie blougrys berge, massief, majestueus,

vir die groen vallei, wit huisies hier en daar gedot,

en die warm windjie wat die riete wieg hier om die dam,

die voëltjies wat kom waterskep – kyk na die voëls

van die hemel, hulle saai nie en hulle maai nie;

maar tog voed julle Hemelse Vader hulle

dankie vir elke seëning wat ek van U beleef!

Laat u koninkryk in my lewe kom, veral daar

waar U nie reeds regeer nie (ek weet waar dit is)

en kom ook déúr my, Koning: as iemand tog

my skryfgoed lees, mag hul nader aan U kom,

mag hulle hart en lewe méér aan U behoort!

Laat u wil geskied, Here: maar nie net

u toelatende wil nie (dié geskied al reeds),

u volmáákte wil – soos in die hemel,

so ook op die aarde – u droom vir ons, vir my,

wat seën en glimlag, wat heel, herstel,

wat u hemel in my wêreld bring.

Gee my vandag vandag se dinge: krag, gesondheid, geld;

U ken my behoeftes beter as ekself, maar ek het mos

besluit om in geloof te vra vir méér, Here,

vir die beste, vir u volmaakte wil (en waarom nie,

U’s mos my Vader), maar ten minste méér as nou.

Vergewe my my skuld, my sonde, vrees en ongeloof

en vir als wat nog op ons agenda is, ek weet daarvan –

nes ek elke grief vergewe, die seerkry en ontsteltenis

– ek laat dit gaan in Jesus’ Naam – en help my

om versoekings te vermy, want ek’s versoekbaar,

Vader; help my na oorwinning toe!

Verlos my van die Bose. Ek weerstaan weereens

sy boosheid. Hy het by my geen mag nie, selfs my sonde

gee aan hom geen houvas nie, amen – ek is verlos!

Maar aan U Here, aan U – aan U, my Vader…

aan U kom toe die koninkryk,

die krag, die heerlikheid

– the power and the glory –

tot in ewigheid!

Amen.


Seisoene van die Siel – Riaan van der Merwe

Vooraf-verskoning…

Ja, ek het lank laas hier ge-post en ek voel duly skuldig. Skuldig, skuldig, skuldig! Mea culpa! Ek is bloot te besig met ander dinge. Ek is – wat is pre-occupied in Afrikaans? Dis soos ‘n toiletdeur wie se slot skielik voor jou geskuif word van VACANT na OCCUPIED: onverbiddelik en finaal. “Hierdie toilet is ‘pre-occupied’ en jy moet maar ander plan maak, jy moet jouself inhou, jy moet wag”.  ‘n Totaal ontoepaslike beeld! Hoe ook al, ek doen verskillende dinge en was BESIG. Ek het wel tussendeur gelees, maar die een is te oorbekend en die ander te nonsens. Die boek hieronder was egter oulik en ek wil iets daaroor skryf. Ek is al weer met ‘n ander oulike boek besig, maar daaroor later.

Seisoene van die Siel – Riaan van der Merwe (2014, Communitas)

Koop dié boek in die Mall by hulle boekeweek, wanneer al die charities tweedehandse boeke uitstal, tientalle tafels vol. Hierdie is weer my tipe boek. Dr Riaan van der Merwe is ‘n leraar en geestelike begeleier wat weet waarvan hy praat. Hy was by Taizé, by Iona, by L’Abri, hy ken geestelike begeleiding en ken die kontemplatiewe spiritualiteit. Hy ken Merton, Nouwen, Scott Peck, Benner beter as ek en jy. Hy het oorsee studeer in dié dinge. Hy was oor die wêreld by retreats en bied dit ook aan. Hy was deur sy eie krisisse. Ek wil eintlik by hom gaan vir geestelike begeleiding (hy’s in die noordelike voorstede van Kaapstad), maar die afstandjie hou my so ‘n bietjie weg – maar dalk moet ek hom tog nader.

Hy skryf ‘n kort boekie, met net die nodige inligting, vol gedigte en gebede, sodat dit meer ‘n handleiding kan wees vir die praktyk as ‘n klomp teorie. Elke hoofstukkie eindig met ‘n “praxis pietatis” – geestelike oefeninge. Die boek gaan oor die seisoene van die lewe en hoe om geestelik met daardie seisoene om te gaan. Ek som op:

Hoofstuk 1 – Sy eie storie en die feit: life is hard, life is beautiful. Die lewe loop in seisoene: daar kom ‘n tyd vir alles.

Hoofstuk 2Organiese geestelike groei behels dat God, wat alleen die groei kan gee, met jou besig is. Wat kan ons doen? Ons kan net doen wat die boer doen: ons kan die beste omstandighede skep vir groei om plaas te vind. Dit doen ons deur die gebruike of gewoontes van ons geestelike lewe, ons “geestelike dissiplines”. Geestelike dissiplines is die ruimtes wat ons in ons lewe maak om God te beleef. Voorbeelde is gebed en die Woord en gaan dan na afsondering, vas, stilte, diens, die byeenkomste, onderwerping, belydenis, studie, lof en baie, baie ander.  Riaan gaan sekere dissiplines by sekere seisoene van die lewe pas.

Hoofstuk 3 – God werk nie op ‘n vaste formule af met elke mens nie. Elke mens se reis is uniek. Maar almal bevind hulle in ‘n seisoen. In hierdie hoofstuk gee hy die kenmerke van elke seisoen, en hy werk met vyf seisoene: Lente, Somer, Herfs, Winter en dan Nuwe Lente. Hy bespreek op ‘n kaart wat die kenmerke van elke seisoen is, sodat jy kan weet waar jy jou bevind, wat die hoofuitdagings en die vernaamste risiko’s vir vasval. Ek is nou in ‘n tipe herfs-winter, met tekens van ‘n nuwe lente.

Hoofstuk 4die Lente-seisoen

Lente is die seisoen van geestelike ontwaking of nuwe lewe. Goeie geestelike dissiplines vir hierdie seisoen is:

  • Studie
  • Aanbidding
  • Viering

Hoofstuk 5die Somerseisoen

Somer is die seisoen van groei en floreer. Goeie geestelike dissiplines vir hierdie seisoen is:

  • Gemeenskap
  • Diens

Hoofstuk 6die Herfs-seisoen

Herfs is die seisoen van vrug en stroping. Goeie geestelike dissiplines vir hierdie seisoen is:

  • Examen
  • Geestelike Begeleiding

Hoofstuk 7die Winterseisoen

Winter is die seisoen van verdieping. Goeie geestelike dissiplines vir hierdie seisoen is:

  • Afsondering en stilte
  • Kontemplatiewe gebed

Hoofstuk 8die Nuwe Lente

Nuwe Lente is die seisoen van herontwaking. Goeie geestelike dissiplines vir hierdie seisoen is:

  • Eenvoud
  • Geestelike ritmes

Hoofstuk 9Liggaam en siel deur die seisoene

Kort gedagtes oor dissiplines wat die liggaam toewy en bou

Hoofstuk 10Anderkant seisoene

“Alles op sy tyd”, sê die Prediker en dan sê dat God ook vir ons ‘n gevoel gegee het van die “onbepaalde tyd”. Ons is deel van iets veel groter.

In ‘n sin is al hierdie temas oorbekend. Dis die temas wat NOU in die geestelike gesprek belangrik is. Dis soos ons geestelike groei NOU verstaan. Ek het self ook oor al oor hierdie temas geskryf (kyk hieronder vir kursusse waarin dit voorkom). Maar ek het wel waarde geput, hoor:

  • Ek het weer gesien wat my seisoen is en ek verstaan beter hoekom ek die dinge doen wat ek doen en hoekom ek voel wat ek voel.
  • Ek het gehou van sommige perspektiewe wat hy bied. Hy is meer gereformeerd as ek en ek is meer charismaties, dalk – maar ek het ook ‘n baie goeie inleiding in die kontemplatiewe gehad.
  • Ek love dit dat hy die vyf seisoene gebruik, van Calhoun, lyk my, bekendstel, nie vier nie, want anders eindig ons in die donker winter en DIT is doodgewoon nie wat die Bybel ons leer nie!

So – dankie.

Ons kursusse wat die tema van geestelike dissiplines insluit is:

Kliek gerus op die skakels om meer hieroor te lees

Dissiplines van die Meester – oor geestelike dissiplines

Veelkleurige Kleed – ons kursus oor gebed

Geestelike Vorming – ons “basiese dissipelskap”-kursus

Geestelike Lewe – ons kursus oor die dieper lewe

 


Ierse Seën

Mag die pad voor jou gelyk raak,
mag die wind van agter waai,
mag die son op jou gesig wees,
en milde reën jou veld besaai –
en tot ons weer ontmoet,
mag God jou in die palm van sy hand bewaar.

My weergawe van die Irish Blessing. Wou nie te veel afwyk van die oorspronklike nie en ook sy ritme behou. Nogtans is dit moeilik – ek soek eintlik beter rymwoorde. En om met die son op ons gesig te reis is dalk iets anders as wat die Iere in gedagte gehad het!  Iemand kan sekerlik hierop verbeter!

(ek sal weer skryf, maar is dag en nag besig met ‘n manuskrip – ek kla nie!)

Irish Blessing


Opstanding-refleksie by die dam

Opstanding-refleksie by die dam
Paasfees, 16 April 2017

Christus het opgestaan!

Maar wat beteken dit, o Heer? Wat is “op-stan-ding”?
Opstanding is mos ‘n opstand-ding teen die dood.
Opstanding is lewe in die dood en deur die dood –
dis lewe téén die dood in! Dis om teen die wat-ook-al
te staan en hierdie fris en koel suidoosterwind so
diep as moontlik in te asem (God se asem haal) en
hierdie piepklein blommetjies om my raak te sien, te
bestudeer (ja sowaar, en dit in hierdie droogte) en
te besef dat hierdie dam nog net so laag-laag lê as
wat dit laasmaand was, dit het dus nie nóg gesak nie en
die reën is soveel nader, so daar’s genade wat
genoeg is vir ‘n doring-in-die-vlees bestaan en
daar is hoop dat dit sal reën, herstel, genees; hoop
vir ommekeer, vir seën. Dit kan werklikwaar gebeur!
Opstanding is in my kop as ek met wargedagtes
na my Vader gaan (van die vark se peule na die fees
was één besluit gewees toe die seun dít sien vir
wat dit is: dat hy ‘n kind is van die Vader) en ek besef
so lief het God sy Seun gehad dat Hy die lewe gee
vir Hom selfs in die dood, sodat elke een wat eweneens
(ek’s mos ook ‘n kind) na Hom wil gaan, kan kom
en oorvloed vind en geen vorm van die dood sal vrees.
O Gees wat kragtig is, laat my, opstandeling, bely:
dié dam SAL vol loop, dié lewe SAL oorvloedig wees,
in geloof is dit reeds fees: dis tyd vir die oorwinning,
want dís die opstanding!

Hy het waarlik opgestaan!